Νιώθω άγχος

Τι είναι η ΓΑΔ

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) ανήκει στην οικογένεια των αγχωδών διαταραχών. Χαρακτηρίζεται από υπέρμετρη και επίμονη ανησυχία για καθημερινά γεγονότα και καταστάσεις τις οποίες το άτομο αδυνατεί να ελέγξει.

Η ανησυχία των περισσότερων ανθρώπων, σχετικά με την οικογένεια, τις πιέσεις της εργασίας, τα θέματα υγείας ή τα οικονομικά, δεν εμποδίζει απαραίτητα τη λειτουργικότητά τους στη καθημερινή ζωή. Αντίθετα, οι πάσχοντες από ΓΑΔ μπορεί να νιώθουν πως η ανησυχία που βιώνουν για ζητήματα της καθημερινότητας είναι εκτενής (δηλαδή ανησυχούν περισσότερο για μια κατάσταση από ότι οι άλλοι άνθρωποι και κατά συνέπεια συχνά χαρακτηρίζονται από τους γύρω τους ως υπερβολικοί), ελέγχεται δύσκολα και εξαπλώνεται σε όλο και περισσότερους τομείς και καταστάσεις (δηλαδή η ανησυχία μπορεί να ξεκινά με ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά στη συνέχεια γενικεύεται και σε άλλα γεγονότα που μοιάζουν παρόμοια). Η ΓΑΔ έχει εργασιακές, κοινωνικές και βιολογικές επιπτώσεις και οδηγεί σε συναισθηματική δυσφορία και επιβάρυνση.

Η ΓΑΔ αποτελεί ένα σχετικά συχνό πρόβλημα ψυχικής υγείας. Η ηλικία έναρξης της ΓΑΔ ποικίλει. Οι περισσότεροι πάσχοντες δηλώνουν πως ανέκαθεν αγχώνονταν περισσότερο από τους γύρω τους, όμως από κάποια στιγμή και έπειτα η ανησυχία έγινε τόσο επίμονη ώστε απέβαινε δυσλειτουργική για τη ζωή τους.

Η ΓΑΔ τείνει να αναπτύσσεται σταδιακά και να παρουσιάζει διακυμάνσεις στη βαρύτητα ανάλογα με την περίοδο που διανύει ο πάσχων. Παρόλο που μετά την εμφάνιση της διαταραχής τα συμπτώματα είναι συνήθως παρόντα σχεδόν διαρκώς, δεν είναι διόλου απίθανο να υπάρχουν και ορισμένες περίοδοι χωρίς συμπτώματα, έτσι ώστε να μοιάζει ότι ο πάσχων δεν είχε ποτέ αυτό το πρόβλημα. Αυτές οι περίοδοι ανάκαμψης μπορεί να διαρκούν για μήνες ή και περισσότερο και να ακολουθούνται από περιόδους επανεμφάνισης των συμπτωμάτων.

Υπάρχουν διάφορες κύριες αιτίες εμφάνισης και διατήρησης της ΓΑΔ σε επίπεδο βαθύτερων πεποιθήσεων και δεξιοτήτων. Για παράδειγμα, οι πάσχοντες χαρακτηρίζονται συχνά από πεποιθήσεις καταστροφοποίησης και μειωμένης αντοχής στην αβεβαιότητα. Μπορεί να εμφανίζουν επίσης μειωμένη δεξιότητα στην επίλυση προβλημάτων της καθημερινότητας, στην οριοθέτηση ή την διεκδικητικότητα. Κεντρικός για την επιδείνωση των συμπτωμάτων είναι και ο ρόλος της «ανησυχίας για την ανησυχία», όπου η ίδια η ύπαρξη της ανησυχίας κρίνεται ανησυχητική, ανεξέλεγκτη ή δυνητικά επικίνδυνη, τροφοδοτώντας έτσι ακόμη περισσότερο το φαύλο κύκλο της ανησυχίας (πχ. Ανησυχώ ότι δεν θα καταφέρω να μην ανησυχήσω για κάτι σήμερα με αποτέλεσμα να έχω ήδη μπει σε κατάσταση ανησυχίας).

Τα συμπτώματα της ΓΑΔ

  • υπέρμετρη ανησυχία που διαρκεί για μήνες.
  • αίσθηση υπερβολικής έντασης.
  • εύκολη κόπωση.
  • δυσκολία συγκέντρωσης, αίσθηση ότι «αδειάζει το μυαλό».
  • νευρικότητα, ευερεθιστότητα και οξυθυμία.
  • σφιγμένοι μύες, σαν να ετοιμάζεται κανείς να τρέξει ή να γυμναστεί.
  • δυσκολία στον ύπνο: πρόωρο ξύπνημα, αϋπνία, μη ικανοποιητικός και ανήσυχος ύπνος.
  • αίσθημα εγρήγορσης και ανάγκη για διαρκή προγραμματισμό (πλάνα για τον μέλλον, λίστες).
  • συχνή αναζήτηση διαβεβαιώσεων από τους άλλους.
  • τρέμουλο και κινητική ανησυχία (πχ. ο πάσχων βηματίζει πάνω κάτω αντί να κάθεται).

Η θεραπεία της ΓΑΔ

Οι παρακάτω παράγοντες είναι σημαντικοί για την επιλογή θεραπευτικής μεθόδου:

  • Η προσέγγιση που θα επιλεχθεί είναι σημαντικό να εκπαιδεύει σε δεξιότητες που έχουν ως στόχο τη διαχείριση της ανησυχίας.
  • Να απαιτεί από το άτομο την ανάληψη ευθύνης για την αλλαγή και τον έλεγχο των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών.
  • Να περιλαμβάνει εξάσκηση τεχνικών χαλάρωσης και ενσυνειδητότητας (mindfulness).

Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία

Στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία η θεραπεία της ΓΑΔ επικεντρώνεται στην απόκτηση αντοχής απέναντι στην αβεβαιότητα και στην ανάκτηση του ελέγχου της ανησυχίας.

Μάθετε περισσότερα για τη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία

Φαρμακευτική αγωγή

Ορισμένα φάρμακα, όπως για παράδειγμα τα αντικαταθλιπτικά, έχουν δείξει αυξημένη αποτελεσματικότητα ενάντια στην ανησυχία και τα συνοδά σωματικά συμπτώματα της ΓΑΔ. Η βελτίωση που επιφέρει η φαρμακοθεραπεία διαρκεί κυρίως για όσο συνεχίζεται η λήψη της φαρμακευτικής αγωγής και σε περίπτωση που διακοπεί η χρήση της τα συμπτώματα είναι πιθανό να επανέλθουν.

Οι βενζοδιαζεπίνες παρέχουν πρόσκαιρη ανακούφιση από τα συμπτώματα, ενέχουν, όμως, πάντοτε τον κίνδυνο να προκαλέσουν εθισμό αν λαμβάνονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Συνεπώς, τα φάρμακα αυτά δεν προτείνονται για μακροπρόθεσμη χρήση. Σε κάθε περίπτωση, ο γιατρός σας θα μπορέσει να παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες σε σχέση με τη προτεινόμενη φαρμακευτική αγωγή.

Η χρήση της φαρμακευτικής αγωγής μεμονωμένα, χωρίς τη συνακόλουθη ψυχοθεραπεία, δεν συνιστά προτιμητέα επιλογή για την απαλλαγή από τα συμπτώματα της ΓΑΔ, καθώς δεν αποτελεί μόνιμη λύση.

Ψυχοεκπαίδευση

Η ψυχοεκπαίδευση, δηλαδή η εκπαίδευση του πάσχοντα σχετικά με το πρόβλημα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζει, είναι πολύ σημαντική για τη θεραπεία της ΓΑΔ. Η γνώση αυτή είναι το πρώτο βήμα προκειμένου να επιτύχουμε μεγαλύτερο έλεγχο των συμπτωμάτων. Μεταξύ άλλων, θα χρειαστεί να μάθετε για τη ΓΑΔ τα εξής:

Το άγχος αποτελεί εκδήλωση της ενεργοποίησης της αντίδρασης φυγής ή πάλης και προκαλεί, κατά συνέπεια, συμπτώματα όπως:

  • δύσπνοια – αυξημένο ρυθμό αναπνοής
  • ναυτία
  • εφίδρωση
  • αύξηση του καρδιακού ρυθμού
  • ένταση των μυών
  • διαστολή της κόρης των ματιών
  • ψυχική ένταση – επιλεκτική προσοχή

Διαχείριση μετά την ενεργοποίηση της αντίδρασης φυγής ή πάλης

Όταν βρίσκεστε αντιμέτωποι με μια υπαρκτή ή φανταστική απειλή ενεργοποιείται αυτόματα η αντίδραση φυγής ή πάλης. Προκειμένου να μειωθούν τα σωματικά συμπτώματα του άγχους χρειάζεται να βγείτε από την κατάσταση φυγής ή πάλης και να επανέλθετε σε κατάσταση ηρεμίας. Αυτό συμβαίνει αυτόματα όταν:

  1. Λυθεί το πρόβλημα που προκαλεί άγχος.
  2. Ελεγχθεί το επίπεδο ανησυχίας, έτσι ώστε να παραμείνετε λειτουργικοί και να μπορεί να επιλυθεί το πρόβλημα.

Οι άνθρωποι συχνά τείνουν να αποφεύγουν καταστάσεις που εκτιμούν ως απειλητικές και τους προκαλούν άγχος ακόμη και όταν η εκτίμηση της απειλής δεν είναι ρεαλιστική, χειροτερεύοντας έτσι τα συμπτώματα της ανησυχίας, ιδιαίτερα την επόμενη φορά που θα βρεθούν σε παρόμοια κατάσταση. Η καλύτερη επιλογή είναι η αντιμετώπιση της συνθήκης που τρομάζει.

Συνήθως αποκομίζει κανείς από την εμπειρία ότι:

  • Η κατάσταση τελικά δεν ήταν τόσο απειλητική όσο αρχικά θεωρούσε.
  • Η κατάσταση ήταν όσο απειλητική θεωρούσε, αλλά έμαθε να την αντιμετωπίζει.

Θυμηθείτε πως για την ανησυχία δεν ευθύνεστε αποκλειστικά εσείς. Η ανησυχία επιδεινώνεται από τους στρεσογόνους παράγοντες της ζωής αλλά και το περιβάλλον που έχετε ζήσει και προκαλεί χαρακτηριστικά συμπτώματα που επηρεάζουν τις ανθρώπινες σκέψεις, τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Μάθετε περισσότερα

Κάντε το τεστ

για τη Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή εδώ.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Ο αναγνώστης οφείλει να διασταυρώνει τις πληροφορίες για θέματα που τον ενδιαφέρουν. Αναδημοσίευση ή άλλη χρήση επιτρέπεται μόνο αν συνοδεύεται από τα πλήρη στοιχεία της κατόχου και του διαδικτυακού τόπου.